Chăn Nuôi Thú Y Chăn Nuôi Thú Y
Khẩn cấp thực hiện các biện pháp bảo vệ đàn heo trên địa bàn tỉnh trước nguy cơ đe dọa của bệnh Lở mồm long móng
02:13 | 27/03/2019 Print   E-mail    

            Từ ngày 11/3/2019 tới ngày 25/3/2019, dịch Lở mồm long móng (LMLM) đã xảy ra tại 20 hộ, 6 xã (phường) thuộc thị xã Phú Mỹ (1 phường), huyện Xuyên Mộc (4 xã) và thành phố Bà Rịa (1 phường) với trên 500 con heo các loại đã bị tiêu hủy bắt buộc. Đặc biệt, ngày 20/3/2019, UBND thị xã Phú Mỹ đã công bố dịch LMLM gia súc tại phường Hắc dịch theo Quyết định số 562/QĐ-UBND nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch lây lan rộng. Dự báo, dịch LMLM có thể còn tiếp tục lây lan gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi, nhất là chăn nuôi heo trên địa bàn tỉnh.

Phun thuốc sát trùng vệ sinh chuồng trại tại một trại chăn nuôi

           Nhằm bảo vệ đàn gia súc trước nguy cơ lây lan nhanh, rộng của dịch LMLM, tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi phát triển bền vững, người chăn nuôi và Thú y cơ sở cần hiểu rõ một số đặc điểm dịch tễ cơ bản của bệnh LMLM để có cơ sở chủ động thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch sau đây:

 1/. NGUYÊN NHÂN, TÁC HẠI CỦA BỆNH LMLM:

            - Bệnh LMLM là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, lây lan rất nhanh trên nhiều loài gia súc móng chẻ như trâu bò, heo, dê, cừu…với đặc điểm là hình thành các mụn nước ở niêm mạc mồm, da xung quanh móng, đầu vú và vùng vú.

- Bệnh do virus gây ra với 7 type là O, A, C, SAT1, SAT2, SAT3 và Asia1 và không có miễn dịch chéo. Khu vực Đông Nam Á và Việt Nam chủ yếu là 3 type: 0, A, Asia1. Trong các ổ dịch gần đây, có xuất hiện thêm type A trên bò và type Asia1 trên heo. Ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, vi rút gây bệnh LMLM trên cả heo và trâu bò đều thuộc type O. Đây là cơ sở quan trọng để người chăn nuôi và Thú y trên địa bàn tỉnh lựa chọn chủng loại vắc xin tiêm phòng phù hợp.

 - Bệnh được coi là nguy hiểm nhất trong tất cả các bệnh ở gia súc: Do tính chất lây lan nhanh; do tính kinh tế, xã hội cũng như sự liên quan của nó đối với giao lưu thương mại quốc tế về động vật và sản phẩm có nguồn gốc từ động vật. Tổ chức Thú y thế giới (OIE) xếp vào số 1 của bảng A. Đây là bệnh phải tiêm phòng bắt buộc và phải công bố dịch theo qui định.

2/. ĐẶC ĐIỂM VI RÚT GÂY BỆNH LMLM:    

 - Vi rút LMLM dễ bị diệt bởi ánh nắng mặt trời, nhiệt độ cao (như đun sôi 100oC), các chất có độ toan cao (pH £ 3) như chanh, khế chua…và các chất kiềm mạnh (pH ³ 9) như xút, sữa vôi…

 - Vi rút sống nhiều ngày trong các chất thải hữu cơ ở chuồng nuôi, các chất có độ kiềm nhẹ (pH từ 7,2-7,8). Trong thịt ướp đông, vi rút tồn tại sau nhiều tháng. vi rút phát triển mạnh trong môi trường không khí chuồng nuôi có ẩm độ cao, nền chuồng ẩm ướt, có nước đọng.

 3/. VIRUS CÓ Ở ĐÂU ?

            - Thú bệnh: Mụn nước, đặc biệt mụn chưa vỡ.

            - Giai đoạn thú sốt: Mọi mô bào như máu, sữa, mô cơ, nước bọt, nước tiểu, phân, tinh dịch, sữa, thai xảy (nước ối, bọc thai) chứa nhiều virus LMLM.

 4/. BỆNH LMLM TRUYỀN LÂY NHƯ THẾ NÀO ?

- Lây trực tiếp: Do tiếp xúc với thú bệnh, chủ yếu qua hơi thở.

 - Lây gián tiếp: Qua không khí, thức ăn , nước uống, phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi, con người (người mua bán heo, khách tham quan, Thú y…), động vật (chó, mèo, gà, chuột, chim …).

 - Những con khỏi bệnh về triệu chứng lâm sàng nhưng vẫn chứa vi rút ở vùng hầu (mang trùng) và là nguồn gốc gây ra các ổ dịch mới (heo mang trùng khoảng 1 tháng, bò 2-3 năm, cừu 9 tháng, dê 4 tháng).

             - Bệnh lây lan từ vùng này sang vùng khác chủ yếu do vận chuyển động vật, sản phẩm động vật mang mầm bệnh ở dạng tươi sống (kể cả thịt ướp đông, da xương, sừng, móng, sữa…).

5/. BIỂU HIỆN KHI GIA SÚC BỊ BỆNH LMLM:

            - Thời gian ủ bệnh từ 2 -5 ngày, tối đa 21 ngày; thú bị sốt; dáng vẻ mệt mỏi, ủ rũ;

            - Nằm chui rúc, dửng dưng với các tác động bên ngoài (thức ăn, người lạ…);

            - Ở thú non (nhất là heo con theo mẹ) do vi rút tấn công vào cơ tim nên có thể chết đột ngột, chết rất nhanh trước khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Đây được coi là điểm chỉ báo báo quan trọng để phát hiện sớm ổ dịch LMLM trong đàn;

 - Dáng đi khập khiễng do xuất hiện các mụn nước xung quanh gờ vành móng, ở các khe móng và đế guốc. Chân heo thường bị nhiễm trùng kế phát làm viêm loét nặng, có thể tuột móng (sút móng);

            - Xuất hiện mụn nước ở miệng, mõm, mặt trên lưỡi, xoang miệng và vú;

            - Do bị viêm nhiễm xoang miệng và bị đau họng nên con vật bệnh bị chảy nước dãi rất nhiều, hơi thở có mùi hôi thối;

 - Con vật thường đau khi nhai (nhất là loài nhai lại) nên thường bỏ ăn.

* Riêng từ đầu năm 2019 tới nay, trên địa bàn toàn tỉnh, dịch LMLM chỉ xảy ra trên heo, chưa phát hiện trâu, bò, dê, cừu mắc bệnh LMLM.

Mặt khác tốc độ lây lan rất nhanh, mức độ biểu hiện bệnh LMLM trên heo rất  nặng: Ngoài heo con theo mẹ, heo sau cai sữa chết còn có cả heo thịt lớn và heo nái mắc bệnh và chết nhanh. Vì vậy người chăn nuôi không nên chủ quan, phải khẩn cấp tăng cường các biện pháp  phòng dịch LMLM cho đàn vật nuôi.

6/. BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG BỆNH LMLM:

Thực hiện nghiêm túc công tác phòng, chống bệnh LMLM theo hướng dẫn tại Phụ lục 10 ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31/5/2016 của Bộ Nông nghiệp và PTNT về việc Quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn cụ thể như sau:

6.1. Đối với người chăn nuôi:

a/ Phòng bệnh:

           * Vệ sinh phòng bệnh:               

           - Khu vực chăn nuôi phải có bờ rào bao quanh; có hố sát trùng (hoặc khay đựng thuốc sát trùng) tại cửa ra, vào trại và tại các chồng nuôi. Hạn chế tối đa người ra vào chuồng nuôi, đặc biệt là người mua bán heo. Nếu có, phải được vệ sinh sát trùng kỹ; Khi bán heo phải chú ý vệ sinh, tiêu độc khử trùng người đến mua heo và xe chở heo tránh làm phát sinh và lây lan dịch bệnh. Không cho các loại động vật khác như trâu, bò, chó, mèo, gà, vịt…vào khu vực chuồng nuôi.

            - Thực hiện vệ sinh, tiêu độc chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển bằng các loại hóa chất như: Xút, Benkocid, Formol, Crezin , vôi bột…và một số hóa chất khử trùng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Thực hiện 1-2 lần tuần, khi có nguy cơ dịch đe dọa: 1 lần/ngày. Đặc biệt lưu ý sát trùng thật kỹ các xe của thương lái tới mua heo và đậu xe càng xa khu chăn nuôi càng tốt.

             - Thức ăn, nước uống bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh Thú y. Nếu là thức ăn tận dụng thì phải nấu chín trước khi cho ăn.

             - Con giống đưa vào chăn nuôi phải khỏe mạnh, từ nơi không có dịch, có nguồn gốc rõ ràng, đã được tiêm phòng bênh LMLM và nuôi cách ly theo dõi  tối thiểu 21 ngày nếu khỏe mạnh bình thường mới cho nhập đàn.

             - Đối với con người: Người chăn nuôi, nhân viên Thú y trước khi ra vào khu vực chăn nuôi phải được vệ sinh khử trùng và sử dụng trang bị bảo hộ.   

             * Tiêm phòng vắc xin LMLM:

            - Tiêm phòng đúng chủng loại vắc xin, đúng qui trình kỹ thuật theo hướng dẫn của cơ quan Thú y, tiến hành tiêm bổ sung thường xuyên cho số gia súc chưa được tiêm phòng (số mới đẻ, mới mua, số bị bỏ sót chưa tiêm…) để bảo đảm tỷ lệ tiêm phòng  >80% tổng đàn.  

- Đối với các hộ, gia trại chăn nuôi gia súc (heo, trâu, bò, dê, cừu) có tổng đàn từ 200 (hai trăm) con trở xuống: Loại vắc xin do Chi cục Chăn nuôi và Thú y cung cấp;

- Đối với các trang trại chăn nuôi có tổng đàn gia súc trên 200 con; cơ sở chăn nuôi gia công, cơ sở chăn nuôi có vốn đầu tư nước ngoài: Loại vắc xin do chủ cơ sở chăn nuôi tự mua tiêm phòng theo sự hướng dẫn của Chi cục Chăn nuôi và Thú y.

+ Lựa chọn chủng loại vắc xin tiêm phòng theo Công văn số 12/TY-DT ngày 03/01/2019 của Cục Thú y về Cập nhật thông tin về lưu hành vi rút LMLM và khuyến cáo sử dụng vắc xin LMLM để tiêm phòng cho gia súc.

            + Đối với vắc xin LMLM đơn giá type O: Có một hoặc nhiều thành phần kháng nguyên trong số 5 thành phần kháng nguyên tương đồng (RAHO6/FMD/O- 135, O 3039, O1 Manisa, O Taiwan/ 98, O TUR/5/2009, O1 Campos) với các dòng vi rút LMLM type O lưu hành tại Việt Nam.

b/ Trị bệnh:

 - Hiện nay chưa có thuốc điều trị bệnh LMLM đặc hiệu.

            - Các thuốc kháng sinh, thuốc sát trùng, một số bài thuốc dân gian như chanh, khế chua…chỉ có tác dụng diệt vi khuẩn kế phát, không diệt được mầm bệnh. Gia súc chỉ khỏi về triệu chứng lâm sàng nhưng virus LMLM vẫn tồn tại trong cơ thể gia súc bệnh và thường xuyên thải ra ngoài làm lây lan dịch bệnh.

 - Riêng đối với heo: Chủ nuôi và Thú y không được điều trị gia súc bị bệnh LMLM vì không có hiệu quả và càng làm cho dịch lây lan rộng. Cách tốt nhất là phát hiện sớm, cách ly và tiêu hủy bắt buộc toàn bộ số heo mắc bệnh trong ổ dịch, đồng thời tiến hành vệ sinh tiêu độc sát trùng ổ dịch để giảm thiểu nguy cơ lây lan dịch.

6.2. Đối với các hộ kinh doanh mua bán, giết mổ heo:

- Mua heo về giết mổ phải khỏe mạnh, có nguồn gốc, có giấy kiểm dịch hợp lệ.

- Có sổ sách theo dõi nhập, xuất heo.

- Thực hiện vệ sinh hàng ngày, phun thuốc sát trùng chuồng trại, dụng cụ giết mổ, dụng cụ chăn nuôi 1-2 lần/tuần (khi có dịch đe doạ phun 1-2 lần/ngày). Thực hiện sát trùng, vệ sinh phương tiện vận chuyển heo sau mỗi lần sử dụng.

- Khi heo có dấu hiệu bệnh LMLM: Báo ngay cho trạm Thú y hặc cán bộ Thú y kiểm soát giết mổ.  Nếu có heo bệnh, heo chết phải tiêu huỷ theo qui định.

- Thực hiện kiểm dịch, theo dõi ghi chép sổ sách heo nhập và giết mổ, vệ sinh sát trùng cơ sở giết mổ theo hướng dẫn của cán bộ Thú y.

7/. NGƯỜI CHĂN NUÔI, KINH DOANH, GIẾT MỔ GIA SÚC CẦN LÀM GÌ KHI XẢY RA DỊCH LMLM ?

           - Người chăn nuôi, kinh doanh mua bán, giết mổ khi nghi ngờ gia súc bị bệnh LMLM phải báo ngay cho cơ quan Thú y hoặc chính quyền địa phương và nghiêm túc thực hiện "5 không":

1. Không dấu dịch;

       2. Không bán chạy gia súc bệnh;

       3. Không giết mổ, mua bán gia súc bệnh, sản phẩm gia súc bệnh;

       4. Không thả rông, không tự vận chuyển gia súc mắc bệnh LMLM ra khỏi vùng dịch;

       5. Không vứt xác gia súc nghi mắc bệnh LMLM bừa bãi.

 - Thực hiện nghiêm chỉnh công tác chống dịch: Cách ly, tiêu hủy gia súc bệnh, vệ sinh tiêu độc sát trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển thú, tiêm phòng vắc xin bao vây ổ dịch…theo hướng dẫn của cơ quan Thú y và chính quyền địa phương.

- Số gia súc bị tiêu hủy do dịch bệnh sẽ được nhà nước hỗ trợ thiệt hại theo quy định hiện hành trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu./.

                                                                                    Trần Đức Quân – Chi cục CNTY