Nuôi trồng - Khai Thác Thủy Sản Nuôi trồng - Khai Thác Thủy Sản
Vai trò quan trọng của rừng ngập mặn trong công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản
08:22 | 15/06/2015 Print   E-mail    

Với sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp, các khu nuôi thủy sản ven biển tại khu vực Đông nam bộ nói chung đã và đang gây ra sự suy giảm diện tích rừng ngập mặn đáng báo động, việc suy giảm diện tích sẽ gây ra các hậu quả rất lớn cho hôm nay và mai sau như sự xâm thực và xói mòn bờ biển, mất đi sự che chắn khi có thiên tai bão lũ, làm mất đi nơi trú ngụ và sinh sản của các loài thủy hải sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản... Vì vậy rất cần có một chiến lược và quy hoạch kịp thời nhằm giữ lại các khu rừng ngập mặn còn lại, tái tạo và phát triển những vùng đã mất.

Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Naivà Cần giờ thành phố Hồ Chí Minh là các địa phương ven biển Đông Nam bộ, nơi sở hữu rất nhiều cửa sông với đa dạng các loại cây sú, vẹt, đước, mắm, bần... Thuộc hệ rừng ngập mặn (Rnm)... Xét về góc độ bảo tồn và bảo vệ nguồn lợi thủy sản thì nơi đây chính là nơi trú ẩn, nơi sinh sản của các loài động vật thủy sản với sự phong phú và đa dạng các chủng loài động thực vật, mà ở đó mỗi loài sống phát triển vòng đời của mình đều ảnh hưởng đến sự phát triển của các giống loài khác trong thủy vực, từ đó tạo nên hệ sinh thái Rnm ven biển đa dạng và phong phú, góp phần tạo ra nguồn lợi giống thủy sản dồi dào cung cấp cho biển khơi.... Trong vòng đời của một số lớn các loài cá, tôm, cua... có một hoặc một số giai đoạn sống trong các vùng nước ở các vùng cửa sông, nơi có Rnm và có nguồn dinh dưỡng, nguồn thức ăn dồi dào, ví dụ điển hình như loài tôm thẻ, tôm sú có tập tính là đẻ ở các vùng biển xa bờ, sau khi trứng thụ tinh, ấu trùng chuyển vào vùng nước ven bờ nơi có Rnm để sinh trưởng và phát triển.n
Như vậy, vai trò của Rnm ở đây vừa là nơi bảo vệ, vừa là nơi nuôi dưỡng con non, đồng thời là nơi cung cấp thức ăn từ mùn bã hữu cơ, từ các chất lơ lửng trong nước, từ các loài động thực vật phù du là thức ăn cho các loài cá tôm khi còn nhỏ... Chính vì vậy, hệ sinh thái Rnm được coi là hệ sinh thái có năng suất sinh học rất cao, đặc biệt là nguồn lợi thủy sản, đóng góp một cách đáng kể sản lượng thủy sản hàng năm. Ngoài ra, Rnmcó vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bờ biển, chống chọi lại sự tàn phá của thiên tai... Tuy nhiên, trong các năm gần đây, vì nhiều lý do khác nhau, hệ thống Rnm liên tục bị giảm sút cả về diện tích lẫn chất lượng, và việc chúng ta phải hứng chịu sự trừng phạt của thiên nhiên là điều tất yếu, sự tác động của chúng sẽ là vô cùng khủng khiếp cho con người trong tương lai, nếu ngay từ bây giờ chúng ta không có các biện pháp hữu hiệu bảo vệ hệ thống Rnm ven biển, bảo vệ Rnm chính là bảo vệ chúng ta nhằm chống lại sự biến đổi khí hậu (BĐKH) đang diễn ra gay gắt không chỉ ở nước ta mà trên toàn thế giới.
Theo số liệu thống kê, thì chỉ trong thời gian khoảng 10 năm trở lại đây, các tỉnh Đông nam bộ đã phải hứng chịu nhiều cơn bão có cường độ mạnh, gây thiệt hại rất lớn về người và của,cũng theo đánh giá và cảnh báo của các chuyên gia, thì Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai và khu Cần Giờ thành phố Hồ Chí Minh là các khu vực được đánh giá là hết sức nhạy cảm với tác động của BĐKH, kịch bản mức nước biển dâng cao sẽ là một thảm họa với các địa phương. Khi đó, một phần lớn dải đất thấp ven bờ, nơi tập trung nhiều cơ sở hạ tầng như du lịch,nuôi trồng thủy sản và chế biến thủy sảncó nguy cơ sẽ bị sóng phá hủy, ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành trên và cả nghề đánh bắt ven bờ... Ngoài ra, các công trình xây dựng, cầu cảng, đường giao thông và cư dân sinh sống ven bờ cũng sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ tác động của biến đổi khí hậu.
Với vai trò cực kỳ quan trọng của Rnm không những có tác dụng lớn là bảo vệ bờ biển, hạn chế tác hại của thiên tai mà nguồn lợi trong hệ sinh thái cũng rất quan trọng, tác dụng của mùn bã thực vật ngập mặn trong chuỗi thức ăn, phân hủy mùn bã thành chất dinh dưỡng, đóng góp đáng kể trong việc cung cấp thức ăn, làm sạch môi trường, bảo vệ các đối tượng nuôi như tôm, cua, sò... Tài nguyên thủy sản không chỉ được khai thác trực tiếp mà còn cả một vùng ven biển rộng lớn xung quanh. Tuy nhiên, nhận thức về tầm quan trọng của hệ sinh thái Rnm vẫn chưa đầy đủ, tình trạng suy giảm diện tích Rnm còn diễn ra ở nhiều nơi do nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, việc quản lý bền vững Rnm tại các địa phương đang là một bài toán và là trách nhiệm nặng nề của các cấp chính quyền địa phương, của cơ quan chuyên ngành và đặc biệt là ý thức của cộng đồng dân cư ven biển trong việc bảo vệ gìn giữ, phát triển và bổ sung tái tạo hệ thống Rnm cho hôm nay và mai sau.
Để đạt được mục tiêu gìn giữ và phát triển Rnm, chính quyền địa phương các cấp cần nghiêm cấm tuyệt đối việc khai thác Rnm vì bất cứ mục đích gì, không vì bất cứ lý do gì để đánh đổi, chuyển đổi việc sử dụng Rnm cho các mục đích khác, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm... ngoài ra cũng cần có các cơ chế chính sách, hỗ trợ vốn cho cộng đồng để cộng đồng trồng mới, giao quyền quản lý và sử dụng cho cộng đồng khai thác lâu dài, nhằm bảo đảm cuộc sống cho các hộ dân sinh sống phụ thuộc chủ yếu vào hệ sinh thái Rnm như nuôi tôm, cua, nhuyễn thể, khai thác tôm, cá trong khu vực Rnm mình quản lý. Chỉ có như thế mới mong bảo tồn, gìn giữ số Rnm còn lại, bổ sung phát triển số Rnm đã mất và để 20 năm sau, khu vực Đông Nam bộ nói riêng, các dải ven biển của Việt Nam nói chung sẽ lại có ngút ngàn các cánh Rnm ven biển bạt ngàn xanh ngát với hằng hà sa số các loài các loài thủy hải sản, các loài động thực vật và là nơi thiên đường của du khách thế giới khi đến đây./. Nguyễn Hữu Thi - Chi cục Nuôi trồng thủy sản